Kada je proročište u Delfima upozorilo kralja Akrisija na sudbinu koja mu je pretila od strane unuka, on je pribegao drastičnim merama da bi izbegao svoju propast. Zatvorivši svoju kćerku Danaju u podzemnu prostoriju, Akrisije je mislio da je izolovao pretnju, ne uzimajući u obzir božansku intervenciju. Zevs, obuzet željom da dopre do Danaje, transformisao se u zlatnu kišu, koja je prošla kroz zaključana vrata, omogućavajući Danaji da zatrudni i na svet donese Perseja. U strahu od proročanstva, Akrisije je odlučio da ih oba zatvori u kovčeg i baci u more, odakle su ih talasi izbacili na obale Kiklada. Tamo ih je našao i prihvatio kralj Polidekt, čija su kasnija osećanja prema Danaji dovela do odluke da ukloni Perseja iz igre, postavljajući mu zadatak da donese Meduzinu glavu.

Sadrzaj

Meduza, smrtnica među Gorgonama, bila je poznata po svojoj sposobnosti da pretvara ljude u kamen pogledom, a Persejovo putovanje ka njoj obilježeno je pomoću koju je primio od bogova: štit od Atene za odraz Meduzine slike i izbegavanje njenog pogleda, krilate sandale od Hermesa za brzo kretanje, te Hadov šlem za nevidljivost. Uspješno izvršivši zadatak, Persej se vraća kući, gde oslobađa Andromedu i suočava se sa Polidektom, koga pretvara u kamen. Ironično, Akrisijeva sudbina ispunila se slučajnim ubistvom na atletskom takmičenju, čime je proročanstvo dovršeno.

Ova priča uvodi nas u mitologiju zvezde Algol, poznate kao “Đavolja zvezda” u sazvežđu Perseja, simbolizujući Meduzinu glavu koju Persej drži, manifestujući se kao jedan od najpoznatijih objekata u noćnom nebu, čija je priča isprepletena sa tragedijom, herojstvom, i božanskom intervencijom.

Sta je Algol?


Algol, često prozvan “Demonska Zvezda”, predstavlja jednu od najznačajnijih promenljivih zvezda u astronomiji. Smeštena u sazvežđu Perseja kao β Persei, Algol obično sjaji kao zvezda druge magnitude. Njeno ime, koje dolazi od arapskog Al Ra’s al Gul, znači “Glava demona”, odražavajući njenu mračnu i misterioznu prirodu. Ova eklipsna varijabilna zvezda, sa magnitudom koja varira oko 2,15 i pripadajući B8 V spektralnoj klasi, ima položaj u rektascenziji 03 04.9 i deklinaciji 40 46.

Oduvek obavijena u mitologiju i strahopoštovanje, Algol je bila povezivana s različitim mračnim entitetima i simbolima kroz istoriju. U grčkoj i rimskoj mitologiji, Algol predstavlja glavu Meduze, smrtonosnog Gorgona čiji je pogled mogao pretvoriti posmatrača u kamen. Povezivanje Algola sa Meduzom, poznato kao Gorgoneum Caput ili Gorgonis Ora u rimskim vremenima, ukazuje na njen simbolički značaj kao predmeta terora i moći.

Izvan klasičnih mitova, Algol se takođe identifikuje sa Lilith, legendarnom prvom ženom Adama u nekim tradicijama, te se smatra da nosi njene osobine – buntovništvo i opasnost po novorođenčad. U jevrejskoj tradiciji, povezivanje sa “Rosh ha Satan” ili “Sataninom Glavom” dodatno potencira njen zlokobni ugled.

Iako antike i srednjovekovne zapise koji eksplicitno dokumentuju promenljivost Algolove svetlosti nema, kasniji zapisi, poput onih koje je ostavio Geminiano Montanari 1670. godine, i objašnjenja engleskog astronoma Johna Goodrickea 1783. godine, ukazuju na dugo prisutno znanje o njenoj neobičnoj prirodi. Ova fascinacija Algolom, kako u naučnom tako i u mitološkom kontekstu, odražava kako zvezde i kosmos mogu inspirisati ljudsku imaginaciju i traganje za znanjem, povezujući drevne strahove i divljenja sa modernim naučnim otkrićima.

Prema drevnom jevrejskom verovanju, Lilit se smatra prvom Adamovom suprugom, stvorenom odmah posle njega. Međutim, njihov brak brzo je postao turbulentan zbog Lilitinog odbijanja da se pokori Adamu, što je dovelo do njenog bekstva iz Edena. Adamova molba Bogu da pošalje anđele za povratak Lilit rezultirala je ultimatumom upućenim Lilit od strane tri anđela: da se vrati Adamu ili da svakodnevno gubi jedno od svoje demonske dece. Lilitin odbijak i pretnja da će napadati decu do određenog broja dana nakon rođenja odraz su njenog buntovničkog duha i odmaka od božanske volje.

Astrolozi kroz vekove povezivali su Algol sa najopasnijom zvezdom na nebu, prepoznajući možda njenu promenljivost i povezujući je sa različitim mitološkim figurama koje simbolizuju smrt i uništenje. Uprkos nedostatku konkretnih dokaza iz antike i srednjeg veka, ova asocijacija ukazuje na duboko ukorenjene veze između astronomije i mitologije.

U kontekstu grčke i rimske mitologije, Meduza, kao najpoznatija od tri Gorgone, predstavlja centralnu figuru u pričama o herojstvu i metamorfozi. Njeno ubistvo od strane Perseja, uz pomoć odraza u sjajnom štitu, simbolizuje trijumf nad smrtonosnom moći. Njenim smrću, iz krvi je proistekao Pegaz, dok je Meduzina glava postala moćan amulet u Atininom štitu, a kasnije i deo monumentalne statue u Partenonu.

Algolova varijabilnost, poznata još od drevnih vremena, naročito je intrigirala astronome koji su težili da razumeju prirodu ovog fenomena. Prvi zabeleženi zapisi o promenama u sjaju zvezde dolaze od Geminiana Montanarija iz 1667. godine, dok je John Goodricke pružio prvo naučno objašnjenje ovog fenomena, predlažući postojanje tamnog pratioca koji periodično zaklanja svetlost Algola. Ova hipoteza o eklipsnim binarnim zvezdama potvrđena je kasnije spektrografskim analizama, otvarajući put daljim istraživanjima u ovoj oblasti.

Algol, dostupan za posmatranje golim okom sa promenama sjajnosti koje se odvijaju u ciklusima od gotovo tri dana, predstavlja fascinantnu tačku interesovanja kako za amatere tako i za profesionalne astronome. Njegova blizina Zemlji čini ga jednim od najpristupačnijih objekata za detaljno proučavanje, unatoč misterijama koje još uvek okružuju njegov eklipsni pratilac i druge aspekte njegove prirode. Spektroskopska detekcija pratioca 1978. godine u McDonald opservatoriji samo je jedan od koraka ka razumevanju kompleksnosti ovog zvezdanog sistema.

Karakteristike Algola

Fizičke karakteristike Algola A i B

Temperatura na površini Algola A iznosi 10.100 K, sa prečnikom koji je tri puta veći od prečnika Sunca. S druge strane, Algol B ima nešto veći prečnik, ali je njegova površinska temperatura znatno niža, iznosivši 4.900 K. Mase ovih zvezda procenjene su na 3,7, odnosno 0,8 masa Sunca, pokazujući značajne razlike u njihovim karakteristikama.

Orbitalne karakteristike

Orbita sjajne zvezde Algol A jasno je otkrivena kroz spektroskopska merenja, pokazujući da je udaljena oko 1,7 miliona kilometara od centra gravitacije sistema. Bleđa zvezda, Algol B, obilazi dalje od gravitacionog centra, sa stvarnom razdaljinom između dve zvezde od oko 10 miliona kilometara. Nagib sistema je oko 82 stepena, što dovodi do toga da je tokom glavne eklipse otprilike 79% sjajne zvezde sakriveno većim pratiocem.

Svetlosni efekti i zvezdotresi

Zanimljivo je da svetlost Algola nije konstantna čak ni pri maksimumu, već nastavlja da raste do vrhunca neposredno pre druge eklipse, što je objašnjeno refleksijom svetlosti od bledog pratioca. Takođe, zvezdotresi i promene u strukturi zvezde verovatno su uzroci detektovane radio energije od Algola.

Postojanje treće i potencijalne četvrte zvezde

Proučavanja Algola dovela su do otkrića da sistem nije ograničen samo na dve zvezde. Treća zvezda, Algol C, identifikovana je spektrografski kao zvezda tipa F, plavo-bela i stabilna, sa karakteristikama koje je čine sjajnijom i masivnijom od Sunca. Postojanje četvrte zvezde, Algol D, ostaje velika misterija, sa spekulacijama o njenom dugom orbitalnom periodu od 188 godina.

Algol u astrologiji

Uticaj Algola

Algol se kroz vekove u astrologiji tumači kao zvezda koja nosi zlo, često se povezujući sa nasiljem, nesrećom, i smrću. Na Ascedentu horoskopa, Algol može doneti ubistva i nasilnu smrt, dok u aspektu sa Sunceom simbolizuje nasilnu smrt i teške bolesti. Sa Mesecom, situacija postaje još teža, nagoveštavajući duševne bolesti i nasilne smrti.

Aspekti Algola sa planetama

  • U aspektu sa Merkurom, Algol može označiti osobe sklone mržnji i seksualnim devijacijama.
  • Sa Venerom, upozorava na teške odnose u ljubavi, pobačaje, ili nemogućnost rađanja.
  • Mars u aspektu sa Algolom ukazuje na kolektivne opasnosti, ratove, i ekstremno nasilje.
  • Saturn u kombinaciji sa Algolom može simbolizovati osvetoljubivost i rušilačke sklonosti.
  • Jedino Jupiter u aspektu sa Algolom može doneti pobede i uspehe, iako i tu postoji potencijal za rušenje sreće.

Transcedentne planete i Algol

Uran, Neptun, i Pluton u lošim aspektima sa Algolom često su uzroci masovnih stradanja, ukazujući na Algolov snažan i često destruktivan uticaj u astrološkim tumačenjima.

Kroz proučavanje horoskopa istorijskih ličnosti i pojedinaca rođenih pod uticajem Algola, vidljiv je njegov snažan uticaj, bilo kroz izazivanje planetarnih događaja ili obeležavanje sudbina pojedinaca.